Heukelum

Heukelum heeft stadsrechten maar is in de regio beter bekend als ‘Krakelingendorp’. Heukelum is maatschappelijk en sociaal betrokken bij verschillende activiteiten, waarbij de meest bekende de jaarmarkt op de 3e zaterdag in juni is.

Heb je een vraag?

Neem contact op met Hennie

0345 61 71 48
hennie.nijhoff@heukelumaktief.nl

Voor toeristen is Heukelum de moeite waard door de mooie wandel- en fietsroutes. Wandelend of fietsend langs de Appeldijk, Rietput, de historische binnenstad en het Klompenpad wordt Heukelum gezien als toegangspoort voor West Betuwe. Veel biodiversiteit is terug te vinden op de mooie routes met oude fruitbomen, uitgerekte landschappen en de rivier de Linge aan de zijde van het stadje.

In het Dorpshuis De Krakeling - in samenwerking met het ASVZ “als partner van ondersteuning gespecialiseerde zorg en begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking” - kan men terecht voor een heerlijke lunch en/of een kopje koffie. In het weekend zijn De Zwaan en Lokaal21 geopend.

Geschiedenis

16e eeuw Heukelum is bekend door het uit begin 16e eeuw daterende kasteel Merckenburg. Heukelum ligt in de West Betuwe, in het meest westelijke deel van Gelderland. Heukelum is een oudere nederzetting dan Asperen.

996 Uit een document uit 996 valt op te maken dat een zekere Fretzhold zijn rechten op de kerk te “Ukele”, zoals Heukelum destijds werd genoemd, aan bisschop Ansfried van Utrecht schonk. Dankzij deze schenking is bekend dat Heukelum in dat jaar een kerk bezat. Hieruit wordt opgemaakt dat het dorp Heukelum (Ukele) reeds lang hiervoor bekend is geweest. Een legende verhaalt hoe heer Jan II van Arkel Heukelum opnieuw opbouwde na plundering door de Vikingen. Hij zou door achter een zwaan aan te varen naar de juiste plek zijn geleid.

1230 Het jaar 1230 wordt genoemd als jaar waarin de ommuring van Heukelum een feit werd.

1772 Vele rampen teisterden het stadje, waaronder overstromingen en in 1772 een stadsbrand, waardoor 36 van de ongeveer 100 houten huizen verloren gingen.

1812 Bij de instelling van de gemeentes op 1 januari 1812 werd Heukelum een zelfstandige gemeente. Bij het herstel van de provincies kwam de gemeente bij Zuid-Holland.

1820 Bij de dijkdoorbraak van de Linge op 26 januari 1820 kwam een mammoetschedel uit de bodem tevoorschijn. De boer die de schedel vond, stelde hem aanvankelijk op kermissen tentoon. Na vier jaar verkocht hij de schedel op een veiling. De Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen wist de schedel aan te kopen. In 1885 werd de schedel gegeven aan het Teylers Museum in Haarlem.

In 1820 werd het grootste, maar dunbevolkte deel van Heukelum ten zuiden van de Nieuwe Zuiderlingedijk - waaronder de buurtschap Leuven - bij de Gelderse gemeente Vuren gevoegd.

1855 Op 1 september 1855 werd de gemeente Spijk bij Heukelum gevoegd.

1986 Op 1 januari 1986 kwam er een eind aan de zelfstandigheid en werd het een deel van de Gelderse gemeente Vuren. Gelijktijdig ging Heukelum dus deel uitmaken van de provincie Gelderland.

1987 De naam van deze gemeente werd per 3 januari 1987 omgezet in Lingewaal.

2019 Op 1 januari 2019 werd Lingewaal met Heukelum deel van de gemeente West Betuwe. Heukelum is een kleine stad in de gemeente West Betuwe, in de Nederlandse provincie Gelderland en een voormalige Zuid-Hollandse gemeente. Het is gelegen aan de zuidelijke oever van de rivier de Linge en telt 2.280 inwoners (1 januari 2023), van wie 600 in de oude kern.

Bezienswaardigheden

Het kasteel Merckenburg staat op de plaats waar reeds in 1230 een sterk kasteel stond met dezelfde naam. Het huidige kasteel is gebouwd aan de middeleeuwse donjon die resteerde nadat de Fransen in 1672 tijdens de Hollandse Oorlog het kasteel opbliezen. Het stamt uit het begin van de 18e eeuw en ligt aan de Heidensweg. Het kasteel is thans in gebruik als woonhuis en niet te bezichtigen.

Het huidige stadje doet door zijn hoge ligging en compacte bouwwijze nog denken aan vervlogen tijden.

De oude stadsmuren liggen onder de met gras bedekte taluds rond de stad, omzoomd door een gracht. Er zijn vele 17e- en 18e-eeuwse boerderijen en andere bouwwerken te vinden. Het voormalige stadhuis, gelegen aan de Voorstraat 2, heeft een gevelsteen met wapen en in de oostelijke gevel bevinden zich acht sierankers. Een boerderij uit diezelfde periode is te vinden op onder andere de Groenewal. In het centrum herinnert het beeldje van de oude veerman aan het vroegere voetveer.

In 2015 is er door stichting stadswal gestart met het uitgraven en herstellen van de middeleeuwse stadsmuur. Op zaterdag 29 december 2018 is de historische stadswal officieel opgeleverd.

De hervormde kerk van Heukelum is in bezit van een Bätz-orgel uit 1778.

Activiteiten

Bekijk alle activiteiten via Wegwijs in West Betuwe.

Bezienswaardigheden

Ontdek het zelf via Beleef West Betuwe.

Cultuur- en UITagenda

Beleef West Betuwe "Zien en Doen". Mis het niet!

Documenten

Bestanden
Valentine Versteegen
Valentine Versteegen
24 maart 2026
Geplaatst door:
Valentine Versteegen
Valentine Versteegen
Publicatiedatum:
Bestandsgrootte:
456,44 KB
Bestandsnaam (origineel):
Activiteiten 2025.pdf
Valentine Versteegen
Valentine Versteegen
24 maart 2026
Geplaatst door:
Valentine Versteegen
Valentine Versteegen
Publicatiedatum:
Bestandsgrootte:
386,21 KB
Bestandsnaam (origineel):
Activiteiten 2024.pdf